इराणमधील भारतीय दूतावासाने रविवारी त्या देशात जाण्याची योजना आखणाऱ्या नागरिकांसाठी एक सूचना जारी केलीय. सुरक्षेच्या परिस्थितीमुळे त्यांनी आपला प्रवास पुढे ढकलावा आणि सध्या इराणमध्ये असलेल्या भारतीयांनी काही काळासाठी देश सोडण्याचा विचार करावा, असे आवाहन दूतावासाने केले आहे. तेहरानमधील भारतीय दूतावासाने रविवारी ‘एक्स’ (X) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील एका पोस्टद्वारे ही माहिती दिली. इराणमधील अस्थिरता आणि संघर्षाच्या वाढत्या पातळीची दखल घेत दूतावासाने आपल्या सुधारित सूचनेत म्हटले आहे की, “कोणत्याही कारणास्तव इराणला भेट देण्याची योजना आखणाऱ्या भारतीय नागरिकांनी सुरक्षेची परिस्थिती सुधारेपर्यंत आपला प्रवास सध्या पुढे ढकलावा.”
“इराणमध्ये आधीच उपस्थित असलेल्या भारतीयांनी उपलब्ध विमान सेवांचा वापर करून तात्पुरते देश सोडण्याचा विचार करावा.” तसेच ज्या भारतीय नागरिकांनी इराणमध्येच राहण्याचा निर्णय घेतला आहे, त्यांनी अत्यंत खबरदारी बाळगावी, असेही त्यात नमूद करण्यात आलंय. परिस्थितीबाबत माहिती ठेवण्यासाठी बातम्यांवर बारकाईने लक्ष ठेवावे आणि देशाचा दक्षिण किनारा यांसारख्या लष्करी हालचाली जास्त असलेल्या भागांना भेट देणे टाळावे, असा सल्ला दूतावासाने दिला. पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, “स्थानिक प्रशासनाने दिलेल्या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन केले पाहिजे.”
त्यात पुढे असेही म्हटले आहे की, इराणमधील ज्या भारतीय नागरिकांनी अद्याप दूतावासाकडे आपली माहिती नोंदवलेली नाही, त्यांनी ती त्वरित नोंदवावी आणि पुढील अपडेटसाठी दूतावासाचे संकेतस्थळ आणि सोशल मीडिया हँडल्स नियमितपणे पाहावेत. ही घडामोड रविवारी अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आणि पश्चिम आशियामध्ये नवीन लष्करी कारवाया सुरू झाल्या असताना घडली आहे. अहवालांनुसार, अमेरिकेने इराणच्या अणुऊर्जा प्रकल्पाच्या पायाभूत सुविधांवर आणि लष्करी मालमत्तेवर हल्ले केले आहेत, तर तेहरानने अमेरिकेच्या मित्रराष्ट्रांवर ड्रोन हल्ले करून त्याला प्रत्युत्तर दिले आहे. आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेने (IAEA) सांगितले की, इराणच्या नैऋत्येकडील खुझेस्तान प्रांतातील ‘दारखोविन’ येथे बांधकामाधीन असलेल्या अणुऊर्जा प्रकल्पावर रात्री झालेल्या हल्ल्याच्या वृत्ताची ते चौकशी करत आहेत.
‘एक्स’वरील एका पोस्टमध्ये संस्थेने म्हटले आहे की, “या प्रकल्पाचे बांधकाम अजून सुरुवातीच्या टप्प्यावर आहे आणि IAEA ने शेवटच्या वेळी भेट दिली तेव्हा तिथे कोणतेही अणु-साहित्य (nuclear material) उपस्थित नव्हते.” संयुक्त राष्ट्रांच्या या अणु-निरीक्षक संस्थेने नमूद केले की, या कथित हल्ल्यामुळे कोणताही रेडिओलॉजिकल (किरणोत्सर्गी) धोका निर्माण होण्याची शक्यता नाही. संस्थेने पुढे म्हटले की, “जरी या कथित हल्ल्यामुळे रेडिओलॉजिकल धोका निर्माण होण्याची शक्यता वाटत नसली तरी महासंचालक राफेल मारियानो ग्रोसी यांनी सर्व अणु संबंधित ठिकाणांच्या आसपास लष्करी संयम बाळगण्याचे आवाहन पुन्हा एकदा केले आहे.” संस्थेने सांगितले की, त्यांनी इराणशी संपर्क साधला आहे आणि माहिती उपलब्ध होताच पुढील तपशील दिले जातील. नंतर इराणने दावा केला की, अमेरिकेने सध्या बांधकामाधीन असलेल्या ‘दारखोविन’ अणुऊर्जा प्रकल्पावर हल्ला केला आहे. सरकारी प्रसारक ‘आयआरआयबी’ (IRIB) नुसार, इराणच्या अणुऊर्जा संघटनेने (AEOI) सांगितले की, हा हल्ला स्थानिक वेळेनुसार पहाटे 3:39 च्या सुमारास झाला.
इराणने असाही दावा केला की, ‘आयआरजीसी’ने अहवाझ शहरावर अमेरिकेचे ‘एमक्यू-९’ (MQ-9) ड्रोन रोखून पाडले आणि नष्ट केले. त्याच वेळी, निम-सरकारी ‘तस्निम न्यूज एजन्सी’ने केशम बेटावर अमेरिकेच्या नवीन हवाई हल्ल्यांचे वृत्त दिले; तिथे किमान दोन स्फोट ऐकू आले. नुकसान आणि जीवितहानीचा आढावा घेण्यासाठी आपत्कालीन, सुरक्षा आणि ऑपरेशनल पथके तैनात करण्यात आली होती.
दरम्यान, अमेरिकेने इराणविरुद्ध लष्करी कारवायांची आणखी एक फेरी जाहीर केली. अमेरिकेच्या ‘सेंटकॉम’ने (CENTCOM) सांगितले की, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या निर्देशानुसार त्यांनी इराणविरुद्ध हल्ल्यांची आणखी एक फेरी पूर्ण केली आहे. सेंटकॉमच्या म्हणण्यानुसार, इराणची लष्करी क्षमता अधिक कमकुवत करण्यासाठी या हल्ल्यांमध्ये इराणचे किनारपट्टीवरील पाळत ठेवणारे जाळे (coastal surveillance networks), हवाई संरक्षण यंत्रणा, सागरी मालमत्ता आणि क्षेपणास्त्र व ड्रोन साठवणूक केंद्रे यांना लक्ष्य करण्यात आले. कमांडने असेही नमूद केले की, अमेरिकन सैन्यावर जॉर्डनमध्ये झालेल्या हल्ल्यांसाठी जबाबदार असलेल्या ‘आयआरजीसी’च्या जवानांवर अमेरिकन सैन्याने प्रहार केले; या मोहिमेचा उद्देश आदल्या रात्री जॉर्डनमध्ये अमेरिकन सैनिकांवर हल्ले करणाऱ्या ‘इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स’च्या (IRGC) सैन्याला त्वरित शिक्षा करणे हा होता.
सेंटकॉमने सांगितले की, ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) या भागात व्यापारी जहाजांना धोका निर्माण करण्याची इराणची क्षमता आणखी कमी करण्याच्या उद्देशाने हे हल्ले करण्यात आले होते. तसेच अमेरिकन सैन्य अत्यंत सतर्क, केंद्रित, प्रभावी (lethal) आणि सज्ज असल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.
