भारताचे प्रख्यात छायाचित्रकार रघु राय यांचे निधन झाले. काल (26 एप्रिल) त्यांनी वयाच्या 83व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. भारतीय छायाचित्रणाचे जनक मानले जाणारे रघु राय, आपल्या छायाचित्रांमधून कथा सांगण्यासाठी प्रसिद्ध होते. देशभरातील आणि जगभरातील प्रमुख घटना आजही त्यांच्या छायाचित्रांमध्ये जिवंत आहेत.1942 मध्ये भारतात जन्मलेले रघु राय लहानपणापासूनच छायाचित्रणाचे शौकीन होते. ते अनेकदा आपल्या वडिलांच्या कॅमेऱ्याने फोटो काढत असत. 1964 मध्ये, वडिलांच्या आग्रहावरून रघु यांनी सिव्हिल इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेतले. त्यांनी 1965 मध्ये छायाचित्रणाला सुरुवात केली आणि त्यांच्या प्रसिद्धीमुळे ते लवकरच एक लोकप्रिय व्यक्तिमत्व बनले.
रघु राय यांनी आपल्या कॅमेऱ्याने काढलेले पहिले छायाचित्र लंडन टाइम्सच्या अर्ध्या पानाच्या मुखपृष्ठावर प्रसिद्ध झाले होते. त्यांनी एकदा एका मुलाखतीत सांगितले होते की, त्यांनी मोठ्या मेहनतीने एका गाढवाचे छायाचित्र काढले होते, जे त्यांचे मोठे भाऊ एस. पॉल यांनी काही परदेशी वृत्तपत्रांना पाठवले होते. त्यांचे छायाचित्र निवडले गेले आणि लंडन टाइम्समध्ये अर्ध्या पानावर प्रसिद्ध झाले. यासाठी त्यांना मोठी रक्कम मिळाली होती. रघु राय यांनी मदर तेरेसा, इंदिरा गांधी आणि दलाई लामा यांसारख्या प्रमुख व्यक्तींसोबत जवळून काम केले. त्यांनी या व्यक्तींची बहुतेक क्लोज-अप छायाचित्रे काढली, जी आजही सर्वात लोकप्रिय आहेत. त्यांनी या व्यक्तींच्या भावना अत्यंत प्रभावीपणे आणि सहजपणे टिपल्या.
“एका अज्ञात बालकाचे दफन” हे 2 डिसेंबर 1984 रोजी झालेल्या भोपाळ गॅस दुर्घटनेतील सर्वात हृदयद्रावक छायाचित्र आहे. याच छायाचित्रामुळे जगाला या दुर्घटनेच्या वेदनेची जाणीव झाली. रघु राय यांनीच काढलेले हे छायाचित्र आजही गॅस दुर्घटनेचा एक दस्तऐवज म्हणून कायम आहे. 1984 मध्ये, भोपाळमधील युनियन कार्बाइड प्लांटमधून मिथाइल आयसोसायनेट (MIC) या विषारी वायूची गळती झाल्याने अंदाजे 3,500 लोकांचा जागीच मृत्यू झाला. त्यानंतरच्या वर्षांमध्ये, वायूच्या परिणामामुळे अंदाजे 15,000 अधिक लोकांचा मृत्यू झाला. या शोकांतिकेची छायाचित्रे ‘मॅग्नम’ आणि इतर अनेक जागतिक मासिकांमध्ये प्रकाशित झाली, ज्यामुळे या दुःखद घटनेकडे जगाचे लक्ष वेधले गेले.
1971 च्या बांगलादेश मुक्ती युद्धादरम्यान भारतात आश्रय घेतलेल्या निर्वासितांची त्यांनी छायाचित्रे काढली. त्यांच्या छायाचित्रांमध्ये त्यांची चिंता, अस्वस्थता आणि असहाय्यता टिपली गेली आहे, जी आजही आपल्याला त्या युद्धाच्या भीषणतेची आठवण करून देते. रघु यांनी या युद्धाचे आणि 1971 मधील पाकिस्तानी सैन्याच्या शरणागतीचेही दस्तऐवजीकरण केले. 1972 मध्ये, भारत सरकारने या काळात काढलेल्या उत्कृष्ट छायाचित्रांसाठी त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.
Leave a Reply