देशाच्या राजकारणात एक ऐतिहासिक क्षण नोंदवला गेला आहे. सलग तीन वेळा जनतेचा कौल मिळवत सत्तेत आलेले पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे देशाचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरु यांच्या पंतप्रधानपदावरील 4 हजार 398८ दिवसांच्या कार्यकाळाचा विक्रम मागे टाकला आहे. देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी 13 मे 1952 रोजी पहिल्यांदा पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली होती. ते सलग 4 हजार 397 दिवस म्हणजेच 12 वर्षे आणि 14 दिवस देशाचे पंतप्रधान राहिले होते. लोकनियुक्त पंतप्रधान म्हणून उद्या मोदींचा सलग 4 हजार 398 दिवस म्हणजेच 12 वर्षे 15 दिवस पूर्ण होणार आहेत. तसेच 7 ऑक्टोबर 2001 ते 22 मे 2014 पर्यंत गुजरातचे मुख्यमंत्री आणि 26 मे 2014 पासून आतापर्यंत देशाचे पंतप्रधान असा त्यांचा प्रवास राहिला आहे. लोकनियुक्त सरकारांचे प्रमुख म्हणून नरेंद्र मोदींनी तब्बल 9 हजार पेक्षा जास्त दिवस पूर्ण केले आहेत.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींची वैशिष्ट्य:-
नरेंद्र मोदी यांनी 2014 पासून सलग तीन वेळा लोकसभा निवडणुकीत विजय मिळवून पंतप्रधानपद भूषवलं.
जवाहरलाल नेहरूंनी 1952 च्या पहिल्या निवडणुकीनंतर सुमारे 4398 दिवस पंतप्रधान म्हणून काम केल.
नेहरूप्रमाणे मोदी देखील लोकप्रिय मतदारांच्या पाठिंब्यावर सलग अनेक वर्षे देशाचे नेतृत्व करत आहेत.
मोदी सरकारने डिजिटल इंडिया, मेक इन इंडिया आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर विकासावर विशेष भर दिला आहे.
सलग निवडून येण्याचा हा विक्रम मोदींच्या लोकप्रियता आणि विकासाच्या राजकारणाचा पुरावा ठरले आहे.
नेहरूंनंतर एवढ्या दीर्घ कालावधीत सलग पंतप्रधानपद भूषवणारे मोदी हे पहिले नेते ठरतील.जवाहरलाल नेहरू यांच्या काळातील प्रमुख आव्हाने-
स्वातंत्र्यानंतरची फाळणी आणि साम्प्रदायिक दंगे-
१९४७ च्या फाळणीमुळे लाखो लोकांचे स्थलांतर, लाखोंचा मृत्यू आणि साम्प्रदायिक हिंसा. शरणार्थी पुनर्वसन हे मोठे आव्हान होते.
आर्थिक पुनर्बांधणी आणि गरिबी-
ब्रिटिश राजवटीत लुटलेली अर्थव्यवस्था, दुष्काळ, अन्नटंचाई आणि औद्योगिक मागासलेपणा. ‘मिश्र अर्थव्यवस्था’ सुरू करणे.
काश्मीर समस्या आणि पाकिस्तानशी युद्ध-
१९४७-४८ चे भारत-पाक युद्ध आणि काश्मीर मुद्दा संयुक्त राष्ट्रात नेला गेला.
चीनशी सीमा विवाद आणि १९६२ चे युद्ध
हिमालयीन सीमेवर तणाव आणि १९६२ च्या युद्धात भारताची मोठी हार.
भाषिक राज्यांची मागणी आणि एकात्मता-
भाषिक आधारावर राज्य पुनर्रचना (१९५६), द्रविड आंदोलने आणि राष्ट्रीय एकात्मतेचे आव्हान.
अन्न सुरक्षा आणि दुष्काळ-
-वारंवार दुष्काळ (१९५०, १९६५-६६) आणि अन्नधान्य आयात करावी लागली.
परराष्ट्र धोरण आणि नॉन-अॅलाइन्ड चळवळ-
शीतयुद्धात तटस्थ राहणे, परंतु चीन आणि पाकिस्तानशी समस्यांमुळे आव्हाने.
शिक्षण आणि आरोग्य सुविधांचा अभाव-
साक्षरता दर फार कमी (१९५१ मध्ये ~१८%), आरोग्य सुविधा अपुर्या.
औद्योगिक विकास आणि पायाभूत सुविधा-
भाक्रा नांगल, स्टील प्लांट्स सारखे प्रकल्प सुरू करणे, परंतु वीज, रस्ते अपुरे.
प्रादेशिक असंतोष आणि बंड-
नागालँड, मिझोराम, पंजाबमध्ये उद्भवणारे अलगतावादी आंदोलनांची सुरुवात.
मोदींच्या कार्यकाळातील प्रमुख आव्हाने-
कोविड-१९ महामारी-
२०२०-२१ मध्ये जगातील सर्वात मोठ्या लॉकडाउनपैकी एक, लाखो मृत्यू आणि आर्थिक मंदी.
चीनशी सीमा तणाव (गलवान २०२०)-
LAC वर सैन्य संघर्ष आणि दीर्घकाळीन तैनाती.
बेरोजगारी आणि युवा बेरोजगारी-
२०१० च्या दशकात उच्च बेरोजगारी, विशेषतः पदवीधर युवकांमध्ये.
शेतकरी आंदोलने-
२०२०-२१ चे तीन कृषी कायदे आणि शेतकऱ्यांचे मोठे आंदोलन.
महागाई आणि पुरवठा साखळीतील व्यत्यय-
कोविड, रशिया-युक्रेन युद्धामुळे इंधन, खाद्यपदार्थ महागाई.
जम्मू-काश्मीरमधील सुरक्षा आणि ३७० कलम रद्द-
२०१९ नंतर सुरक्षा आव्हाने, दहशतवाद आणि राजकीय अस्थिरता.
हवामान बदल आणि पर्यावरणीय आव्हाने-
अत्यधिक उष्णता, पूर, दुष्काळ आणि नवीकरणीय ऊर्जेकडे संक्रमण.
डिजिटल विभाजन आणि कौशल्य विकास-
ग्रामीण भागात इंटरनेट आणि कौशल्य यांचा अभाव, AI युगातील तयारी.
भ्रष्टाचार आणि संस्थात्मक सुधारणा-
भ्रष्टाचारमुक्त शासन, न्यायव्यवस्था, सरकारी यंत्रणेची कार्यक्षमता वाढवणे
जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि व्यापार-
अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध, ऊर्जा संकट आणि ‘चीन+१’ धोरणात भारताची भूमिका.
Leave a Reply