परीक्षा पे चर्चा पुन्हा एकदा परतली आहे. 2026 हे वर्ष या उपक्रमाच्या प्रवासातील एक निर्णायक टप्पा ठरला. कारण यावेळी संवाद खऱ्या अर्थाने संपूर्ण भारतभर पोहोचला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दिल्लीसोबतच कोयंबतूर (तामिळनाडू), रायपूर (छत्तीसगड), देव मोगरा (गुजरात) आणि गुवाहाटी (आसाम) येथील विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद साधला. यामुळे पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण आणि भारताच्या मध्यभागातील आवाज एका सामायिक मंचावर एकत्र आले. या वर्षीच्या PPC च्या आवृत्तीत 4.5 कोटींपेक्षा अधिक नोंदणीकृत सहभागी होते, तसेच PPC शी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये सक्रियपणे सहभागी झालेल्या आणखी 2.26 कोटी व्यक्ती होत्या. त्यामुळे यंदा एकूण सहभाग प्रभावीपणे 6.76 कोटींपेक्षा अधिक झाला आहे.
वर्षानुवर्षे प्रवास :
२०२५: विक्रमी पीपीसी
१० फेब्रुवारी २०२५ रोजी होणाऱ्या पीपीसीच्या ८ व्या आवृत्तीने आधीच एक नवीन बेंचमार्क स्थापित केला आहे. ५ कोटींहून अधिक सहभागासह, या वर्षीचा कार्यक्रम जन आंदोलन म्हणून त्याची स्थिती दर्शवितो , जो शिक्षणाच्या सामूहिक उत्सवाला प्रेरणा देतो. या वर्षी, सर्व राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशातील ३६ विद्यार्थ्यांची निवड राज्य/केंद्रशासित प्रदेशातील सरकारी शाळा, केंद्रीय विद्यालय, सैनिक शाळा, एकलव्य मॉडेल निवासी शाळा, सीबीएसई आणि नवोदय विद्यालयातून करण्यात आली आहे. परीक्षा पे चर्चा २०२५ मध्ये सात अभ्यासपूर्ण भाग असतील, जे जीवन आणि शिक्षणाच्या आवश्यक पैलूंवर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यासाठी विविध क्षेत्रातील प्रसिद्ध व्यक्तींना एकत्र आणतील . प्रत्येक भाग प्रमुख विषयांवर लक्ष केंद्रित करेल:
२०२४: देशभरात सहभाग.
२९ जानेवारी २०२४ रोजी झालेल्या पीपीसीच्या सातव्या आवृत्तीत २.२६ कोटी नोंदणी झाल्या होत्या, ज्यामुळे MyGov पोर्टलवर कार्यक्रमाची प्रचंड लोकप्रियता आणि प्रासंगिकता दिसून येते. पहिल्यांदाच, एकलव्य मॉडेल रेसिडेन्शियल स्कूल्स (EMRS) मधील १०० विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला, जो या उपक्रमाच्या समावेशाचे प्रतीक आहे. हा कार्यक्रम नवी दिल्लीतील प्रगती मैदानातील भारत मंडपम, आयटीपीओ येथे टाउन-हॉल स्वरूपात आयोजित करण्यात आला होता, ज्यामध्ये विद्यार्थी, शिक्षक, पालक आणि कला उत्सवातील विजेत्यांसह सुमारे ३,००० सहभागी होते .
२०२३: सहभाग वाढवणे
पीपीसीची सहावी आवृत्ती २७ जानेवारी २०२३ रोजी नवी दिल्लीतील तालकटोरा स्टेडियम येथे आयोजित करण्यात आली होती . या कार्यक्रमादरम्यान भारताच्या माननीय पंतप्रधानांनी विद्यार्थी, शिक्षक आणि पालकांशी संवाद साधला आणि सर्व भागधारकांना त्यांचे मौल्यवान सूचना/इनपुट दिले. हा कार्यक्रम अनेक टीव्ही चॅनेल आणि यूट्यूब चॅनेलद्वारे थेट प्रक्षेपित करण्यात आला. ७१८११० विद्यार्थी, ४२३३७ कर्मचारी आणि ८८५४४ पालकांनी पीपीसी-२०२३ चा थेट कार्यक्रम पाहिला. भारताच्या माननीय पंतप्रधानांचा विद्यार्थी, शिक्षक आणि पालकांशी संवाद सर्वांना प्रेरणादायी आणि विचार करायला लावणारा होता.
२०२२: शारीरिक संवादांचे पुनरुज्जीवन
पीपीसीची ५ वी आवृत्ती १ एप्रिल २०२२ रोजी नवी दिल्लीतील तालकटोरा स्टेडियम येथे आयोजित करण्यात आली होती . भारताचे माननीय पंतप्रधान यांनी या कार्यक्रमात विद्यार्थी, शिक्षक आणि पालकांशी संवाद साधला आणि त्यांना त्यांचे मौल्यवान सूचना/इनपुट दिले. ९,६९,८३६ विद्यार्थी, ४७,२०० कर्मचारी आणि १,८६,५१७ पालकांनी ‘परीक्षा पे चर्चा-२०२२’ हा थेट कार्यक्रम पाहिला. हा कार्यक्रम अनेक टीव्ही चॅनेल्स आणि यूट्यूब चॅनेल्स इत्यादींद्वारे थेट प्रक्षेपित करण्यात आला.
२०२१: व्हर्च्युअल कनेक्शन
कोविड-१९ साथीच्या आजाराला प्रतिसाद म्हणून, पीपीसीची चौथी आवृत्ती ७ एप्रिल २०२१ रोजी ऑनलाइन आयोजित करण्यात आली . साथीच्या आजारामुळे निर्माण झालेल्या आव्हानांना न जुमानता, या संवादातून विद्यार्थ्यांना आणि त्यांच्या कुटुंबियांना प्रेरणा मिळत राहिली. विद्यार्थ्यांनी अनिश्चित काळातून मार्ग काढण्यासाठी जीवन कौशल्ये शिकवत लवचिकता आणि अनुकूलता यावर लक्ष केंद्रित केले.
२०२०: सहभाग वाढवणे
२० जानेवारी २०२० रोजी नवी दिल्लीतील तालकटोरा स्टेडियममध्ये माननीय पंतप्रधानांनी शालेय विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद साधला . या कार्यक्रमाची व्याप्ती वाढवत विद्यार्थ्यांसाठी ऑनलाइन स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती, ज्यामध्ये २.६३ लाख प्रवेशिका आल्या होत्या . संपूर्ण भारतातील विद्यार्थी आणि २५ देशांमधील परदेशात राहणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांनीही सहभाग घेतला. यशासाठी आव्हानांना पायरी म्हणून स्वीकारण्याची गरज या कार्यक्रमात अधोरेखित करण्यात आली.
२०१९: वाढती पोहोच
२९ जानेवारी २०१९ रोजी , पीपीसीची दुसरी आवृत्ती त्याच ठिकाणी झाली, ज्यामध्ये आणखी मोठ्या प्रमाणात सहभाग दिसून आला. नव्वद मिनिटांहून अधिक काळ चाललेल्या या संवादात विद्यार्थी, शिक्षक आणि पालकांनी आराम केला, हसले आणि पंतप्रधानांच्या निरीक्षणांना वारंवार टाळ्या वाजवल्या, ज्यामध्ये विनोद आणि विनोदाचा स्पर्श होता.
२०१८: उद्घाटन संवाद
१६ फेब्रुवारी २०१८ रोजी नवी दिल्लीतील तालकटोरा स्टेडियममध्ये पहिलाच ‘परीक्षा पे चर्चा’ आयोजित करण्यात आला होता . १६ फेब्रुवारी २०१८ रोजी तालकटोरा स्टेडियममध्ये झालेल्या या कार्यक्रमात शाळा आणि महाविद्यालयातील २५०० हून अधिक विद्यार्थी उपस्थित होते आणि देशभरातील ८.५ कोटींहून अधिक विद्यार्थ्यांनी दूरदर्शन/टीव्ही चॅनेल/रेडिओ चॅनेलवर हा कार्यक्रम पाहिला किंवा ऐकला. पंतप्रधानांनी समग्र विकास, लवचिकता आणि परीक्षेदरम्यान संतुलन राखण्याचे महत्त्व यावर भर दिला. या कार्यक्रमाच्या यशाने भविष्यातील आवृत्त्यांसाठी दिशा निश्चित केली.
परिक्षा पे चर्चाचा प्रभाव
गेल्या काही वर्षांत, पीपीसी परीक्षेशी संबंधित ताणतणावाचे सकारात्मक उर्जेमध्ये रूपांतर करण्याच्या उद्देशाने एक संधी म्हणून विकसित झाले आहे. खऱ्या प्रश्नांना संबोधित करून आणि कृतीशील उपाय देऊन, पंतप्रधान मोदींनी धोरण आणि व्यवहारातील दरी भरून काढली आहे, विद्यार्थ्यांना दबावाखाली यशस्वी होण्यास सक्षम केले आहे. या कार्यक्रमाची समावेशकता, डिजिटल पोहोच आणि नाविन्यपूर्ण दृष्टिकोन भारतातील विद्यार्थ्यांच्या सहभागाचा आधारस्तंभ म्हणून त्याचे यश निरंतर सुनिश्चित करतात. प्रत्येक वर्षाच्या प्रगतीसह, पीपीसी हा संदेश बळकट करते की परीक्षा हा शेवट नसून एक सुरुवात आहे!
